نقره چیست

نقره فلزی است که مانند طلا و مس به صورت خالص در طبیعت موجود است،ولی بیشترین مقدار آن از سنگ معدن استخراج می شود.آثار کشف شده در تپه های سیلک کاشان متعلق به هزاره چهارم ق.م،یادآور این نکته است که مردم این ناحیه از ایران با کاربرد این فلز  پالایش و ساخت اشیاء سیمین،آشنایی کامل داشته اند.

نقره دارای رنگ سفید ملایمی است و درجه ذوب آن به ۹۶۰ سانتی گراد می رسد ، این فلز توانایی انعکاس بسیار بالایی دارد به طوری که بیش از ۹۰ درصد نوری را که به آن می‌تابد منعکس میکند.

تاریخچه نقره سازی

تاریخچه نقره بر میگردد به چهار هزار سال  قبل از میلاد که طلا کشف شد ، بشر در آن زمان با کاربرد نقره آشنا شد. به عنوان مثال در سیلک کاشان آثاری کشف شده است که نشان دهنده‌ی آشنایی مردم در هزاره چهارم قبل از میلاد با نقره است.

هنر نقره سازی در زمان ساسانیان به اوج خود رسید و از آن پس نقره کاری بسیار رونق گرفت ، در آن زمان از معادن خلک در میانه کویر لوت در شمال انارک، استفاده می‌کردند و ظروف سیمین می‌ساختند.

اگر بخواهیم اشیاء کشف شده در زمان ساسانی را با اشیاء کشف شده  مشابه آن زمان در بیزانس و روم، مقایسه کنیم متوجه می شویم که شیوه‌ی کار آن ها و تکنیک ها تفاوت زیادی با هم نداشته است.

نقره کاران ساسانی سه روش زیرین را در ساخت ظروف به کار می برده اند:

۱-ساخت اشیاء نقره به وسیله چکش کاری

۲-هنر فلزکاری ریختگی در اشیاء سیمین

۳-ساخت ظروف آستردار.

نقره سازی چیست

نقره سازی هنری بسیار زیبا می باشد که بر روی نقره، کار‌های مختلفی از جمله چکش کاری ، قلم زنی،  و … انجام می‌شود و با نقره انواع زیور آلات و ظروف را می‌سازند. این هنر در قزوین و اصفهان به وفور انجام می‌شود.

انواع روش نقره سازی

  • روش چکش کاری

در این روش در هنگام ساخت فقط از چکش استفاده می‌شود. مثلا برای ساخت یک کاسه با دهانه‌ی ۳۰ سانتی متر، ورق نقره را ۶-۵ سانتیمتر اضافه‌تر می‌گیرند و به وسیله چکش آنرا گود می‌کنند تا به شکل مورد نظر برسند.

  • روش خمکاری با قالب

در این روش ورق نقره را روی یک سرس قالب‌های مخصوص می‌کشند و به وسیله‌ی یک میله‌ی حوی دستگیره‌ی چوبی، به قدری ورق را روی قالب می‌کشند تا فرم قالب را به خود بگیرد و نهایتا قالب را جدا می‌کنند.

  • روش ریخته گری

در این روش ساخت ظروف نقره به کمک قالب‌هایی از جنس نقره، برنج و به خصوص آلومینیوم انجام می‌شود. به عنوان مثال برای ساخت دسته‌ی گلدانی که قرار است جدا بر روی ظرف نصب شود به این گونه عمل می‌کنند که درون قالب را از ماسه مرطوب پر می‌کنند (برای جداشدن آسان نقره از قالب) سپس نیمه دیگر قالب را روی آن گذاشته و فشار می‌دهند و نقره مذاب را از شکاف، داخل قالب می‌ریزند. قالب را جدا کرده و نقره‌ی شکل گرفته شده را سوهانکاری می‌کنند تا یک دست شود.

  • روش پرسکاری

در این روش نقره با استفاده از یک قالب و دستگاه پرس شکل می‌گیرد. از این روش بیشتر برای ظرف‌های تخت استفاده می‌شود. دستگاه پرس دارای دو قالب منفی و مثبت است که با فشار در هم چفت شده و نقره را به شکل مورد نظر درمی‌آورد.

پس از اینکه ظروف نقره ساخته شدند، در طی مرحله‌ای به نام چرخکاری، یک لایه از روی ظرف را می‌تراشند، تا ظرف براق شود. اگر ظرف دارای لبه باشد، ابتدا یک زه دور لبه آن لحیم می‌کنند و سپس آنرا برای قلمزنی آماده می‌کنند. در حین لحیم کاری ماده‌ای به نام تنکا (بوراکس B۲O۳) به ظرف می‌زنند، تا به خوبی به ظرف متصل شود.

امروزه ساخت ظروف با روش چکش کاری سخت است و سازنده ی توانا با این روش وجود ندارد و بیشتر از روش خمکاری و پرسکاری استفاده می‌کنند.